Online leren bewegen: Invloed van bewegen

Wat is het?

Online leren bewegen is een aanpak waarbij fysieke activiteit wordt geïntegreerd in je digitale studieroutine. Het draait niet om sportlessen volgen via een scherm, maar om bewust bewegen als onderdeel van je leerproces.

Denk aan korte pauzes met oefeningen, staand of lopend video's bekijken, of specifieke technieken om je concentratie te boosten.

Het concept speelt in op een groot nadeel van traditioneel e-learning: urenlang onbeweeglijk zitten. Door bewegen strategisch in te zetten, probeert deze methode de negatieve effecten van langdurig zitten tegen te gaan. Het doel is om leren effectiever en gezonder te maken, niet om een sportdiploma te halen.

In de kern gaat het om het herdefiniëren van de leeromgeving. Je lichaam wordt niet langer gezien als een passieve toeschouwer, maar als een actieve partner die je cognitieve prestaties kan verbeteren. Dit kan variëren van simpele stretches tot gechoreografeerde bewegingspatronen bij het onthouden van informatie.

Hoe werkt het precies?

De implementatie begint met het structureren van je studietijd. Je plant bewust korte, actieve pauzes in, bijvoorbeeld elke 25 of 50 minuten.

Integratie in de leerstof

Tijdens deze pauzes voer je eenvoudige oefeningen uit, zoals stretchoefeningen voor je nek en schouders, een paar squats of een korte wandeling door de kamer. Sommige platforms gaan verder en bouwen beweging direct in de lesstof in. Een geschiedenisles kan bijvoorbeeld een opdracht bevatten waarbij je opstaat en een tijdlijn op de vloer uitbeeldt.

Technologie en tools

Bij taalcursussen wordt je aangemoedigd om woorden uit te beelden met gebaren, wat het geheugen verankert.

Speciale apps en browserextensies kunnen je eraan herinneren om te bewegen. Ze blokkeren je scherm of geven een melding. Er zijn ook cursussen die gebruikmaken van augmented reality (AR) om virtuele objecten in je fysieke ruimte te plaatsen, waardoor je moet opstaan en bewegen om interactie aan te gaan.

De sleutel is consistentie en personalisatie. Wat voor de een werkt (een korte danspauze), is voor de ander een wandeling. Het gaat om het vinden van een beweegpatroon dat naadloos aansluit bij jouw leertempo en fysieke mogelijkheden, zonder de focus van de lesstof te verliezen.

De wetenschap erachter

De effectiviteit van deze aanpak is geworteld in neurowetenschap en bewegingswetenschap. Lichte tot matige fysieke activiteit verhoogt de bloedtoevoer en zuurstof naar de hersenen.

Het effect op neurotransmitters

Dit verbetert direct de functie van de prefrontale cortex, het gebied dat verantwoordelijk is voor concentratie, planning en besluitvorming. Bewegen stimuleert de afgifte van belangrijke neurotransmitters zoals dopamine en serotonine.

Dopamine is cruciaal voor motivatie, beloning en het vastleggen van informatie in het langetermijngeheugen. Serotonine helpt bij het reguleren van stemming en angst, wat een kalme, gefocuste leeromgeving bevordert. Onderzoek toont aan dat korte beweegpauzes de 'executieve functies' van de hersenen een boost geven. Dit zijn de mentale vaardigheden die je nodig hebt om informatie te filteren, tussen taken te schakelen en nieuwe concepten te begrijpen.

Een studie in British Journal of Sports Medicine vond dat zelfs een korte wandeling de creativiteit en probleemoplossend vermogen kan verhogen.

Daarnaast helpt bewegen bij het bestrijden van mentale vermoeidheid. Langdurig stilzitten leidt tot een daling van de hersenactiviteit. Door te bewegen, 'reset' je als het ware je aandachtssysteem, waardoor je daarna weer scherp de lesstof kunt oppakken. Het is een vorm van actieve hersteltijd voor je brein.

Voordelen en nadelen

De voordelen zijn zowel fysiek als cognitief. Je doorbreekt de sleur van langdurig zitten, wat risico's op RSI en rugklachten vermindert.

Potentiele nadelen

Tegelijkertijd verbeter je je concentratie en informatieopname, wat je studiesessies productiever maakt.

Het kan ook de algehele stemming en energie gedurende de dag positief beïnvloeden. Een belangrijk nadeel is de mogelijke afleiding. Voor sommigen kan een beweegpauze de flow onderbreken, waarna het moeilijk is om weer in de stof te komen.

Het vereist discipline om de pauze kort te houden en niet af te dwalen naar andere activiteiten. Een ander aandachtspunt is de geschiktheid voor elke leeromgeving. In een formele, live online training met een docent is het ongepast om plots op te staan en te stretchen. Ook vergt het enige planning en bewustzijn, wat voor sommige mensen als een extra taak kan voelen.

De effectiviteit is ook persoonsgebonden. Niet iedereen ervaart dezelfde cognitieve boost.

Voor mensen met bepaalde aandoeningen of in zeer stressvolle periodes kan de extra focus op bewegen zelfs als belastend worden ervaren. Het is geen magische oplossing, maar een hulpmiddel dat je moet afstemmen op je eigen behoeften.

Voor wie relevant?

Deze aanpak is vooral relevant voor studenten en professionals die langdurig achter een computer studeren of werken aan online cursussen.

Docenten en cursusontwerpers

Denk aan mensen die een intensieve programmeercursus volgen, een nieuwe taal leren of een professionele certificering behalen via e-learning. Voor docenten en ontwerpers van online cursussen is het een waardevol concept om lessen dynamischer en inclusiever te maken. Door bewegingsopdrachten in te bouwen, kunnen ze een breder scala aan leerstijlen aanspreken en de betrokkenheid van cursisten verhogen. Ook voor mensen die worstelen met concentratieproblemen of snel fysieke onrust ervaren bij stilzitten, kan het een uitkomst bieden.

Het geeft een gecontroleerde uitlaatklep voor energie, waardoor de resterende studietijd productiever wordt. Het is tenslotte voor iedereen die zijn online leergedrag op een duurzamere, gezondere manier wil inrichten, zoals door je thuiswerkplek goed in te richten.

De grootste winst zit hem in de mindset-shift: zien dat je lichaam en geest een team vormen bij het leren, en je schermtijd beheren.

Of je nu een fulltime student bent of een professional die zich bijschool, het strategisch inzetten van beweging kan de kwaliteit en het plezier van je online leerervaring aanzienlijk vergroten.