Wat doe je als hulpverlener als je frauderende cliënten tegenkomt: 
1. activeer je de cliënt om dit zelf te melden?
2. als de cliënt dat niet doet; beëindig je dan de hulp omdat je dan indirect meewerkt aan fraude en/of meld je dit uiteindelijk buiten toestemming van de cliënt zelf bij de desbetreffende instantie?
3. vind je dat je hoe dan ook je vanuit je beroepsgeheim geen melding mag doen?
En wat doe je als je instelling met de gemeente afspraken maakt om in voorkomende gevallen de hulpverleners dit te laten melden?  

 

Nieuwe kennisgroep: 'Ethiek & Morele oordeelsvorming'

Dr. Lia van Doorn heeft met haar pleidooi voor meer morele oordeelsvorming impliciet het startsein voor een nieuwe kennisgroep binnen CasusConsult gegeven. Deze kennisgroep is inmiddels van start gegaan en heet 'Ethiek & Morele oordeelsvorming'.
Bij haar installatie als lector aan het lectoraat Innovatieve Maatschappelijke Dienstverlening benadrukte dr. Lia van Doorn dat het werk van sociale professionals sterk normatief geladen is, beladen met waardenconflicten: ‘Ze betreden onontgonnen terrein, ze snijden heikele onderwerpen aan. Ze zoeken naar antwoorden op ethische vragen, waar de samenleving mee worstelt, zonder dat die samenleving hen concrete handreikingen biedt voor hoe te handelen en vanuit welk moreel kader. Sociale professionals in de frontlinie hebben kortom impliciet de plicht gekregen tot moraliseren, maar niet het maatschappelijk mandaat, de normatieve kaders, de ruimte en het vertrouwen dat daar voor nodig is. Ze zien zich gesteld voor vrijwel onoplosbare dilemma’s, waar de samenleving geen weet van heeft. Tenzij het mis gaat, als er doden vallen. Dan worden professionals die zich in wespennesten hebben gewaagd aan de schandpaal genageld. Dit kan bij frontliniewerkers gemakkelijk leiden tot handelingsverlegenheid. Het risico bestaat dat ze uit zelfbehoud de moeilijkste cliënten en lastigste dilemma’s links laten liggen’

Meer en meer wordt in de hulpverlening het belang van morele oordeelsvorming bevestigd. In een recente publicatie n.a.v. de herziening van de Code voor de maatschappelijk werker (Meningen over de Code - NVMW - 2009) staat o.a.:

Het behoort tot je (morele) deskundigheid als professioneel maatschappelijk werker dat je zorgvuldig en wijs met ethische dilemma’s om kunt gaan. Dat vereist zorgvuldige en kritische morele reflectie. Het vermogen daartoe moeten maatschappelijk werkers ontwikkelen.’

En: ‘Veel professionals vinden dat bij- en nascholing op gebied van morele oordeelsvorming verplicht zou moeten zijn; dat is een ethische eis van het beroep. Morele oordeelsvorming  scherpt je oordeel en dwingt je te nadenken waarom je dingen op een bepaalde manier doet. We moeten het ethisch denken stimuleren, dilemma’s (leren) zien en bespreekbaar maken’, aldus deze publicatie, waarin deskundigen en uitvoerenden hun mening over de Code ventileren.

In de kennisgroep Ethiek en Morele oordeelsvorming kunnen hulpverleners van verschillende disciplines discussieren over diverse ethische dilemma's en vragen.
Inmiddels is een levendige discussie ontstaan aan de hand van een (test)casus 'Bijstandsfraude melden?' Er zijn diverse meningen: enerzijds wordt er voor gepleit om in ieder geval de fraude en melding daarvan bespreekbaar te maken in de hulpverlening en zo dit niet lukt dan de hulpverlening te beëindigen; want anders werk je impliciet mee aan die fraude. Anderzijds wordt gewaarschuwd voor veranderende maatschappelijke normen en de toenemende druk vanuit de samenleving richting hulpverlening om wetsovertredingen te melden. Daarbij wordt gewezen op ethische gedragsregels, zoals artikel 11 van de Code voor de maatschappelijk werker: ‘De plicht tot geheimhouding wordt slechts opgeheven door de toestemming van de cliënt of indien levensbelangen ernstig worden bedreigd’. Bijstandsfraude valt daar niet onder, wordt dan gezegd. 
Een maatschappelijk werker uit de praktijk (AMW Rotterdam) schrijft: 'Als je fraude gaat melden, jaag je mensen weg bij de hulpverlening, daarmee maak je ze zorgmijders. Zoals iedereen weet gaat dat als een olievlek door een wijk: 'Ga vooral niet daarheen, die verraden je'. 

 
Een samenvatting van de discussie tot nu toe kunt u lezen in de rechterkolom onder 'Links'.
Iedereen kan deelnemer worden van de kennisgroep Ethiek & Morele oordeelsvorming. Zoek na inloggen in 'Mijn CC' in de linkerkolom de kennisgroep 'Ethiek & Morele oordeelsvorming' op, klik daarop en vervolgens in het vakje 'Deelnemers' op + en meld je aan. Lees en discussieer mee over morele en ethische dilemma's in de praktijk!

Succes!
 
Tip: start als opleidings- of hulpverleningsorganisatie ook uw eigen kennisgroep binnen CasusConsult en discussieer daarin over ethische en methodische dilemma's in de praktijk: 'Leren van gevallen' is essentieel voor de kwaliteit en professionalisering van de hulpverlening. CasusConsult biedt de digitale mogelijkheid om gestructureerd te discussieren en blijvend te leren van gevallen!
 

CasusConsult biedt hulpverleners de mogelijkheid om digitaal kennis te delen:
·         in (besloten) kennisgroepen praktisch kennis delen: casussen, consultaties, artikelen, thema’s, nieuws, etc. Met automatische digitale archivering.
·         gevallen of vragen voorleggen aan collega’s of experts en discussiëren over casussen en thema’s. Deelnemers bepalen wat voor andere deelnemers zichtbaar is.
·         bij elke tekst automatische suggesties bekijken met vergelijkbare casussen, artikelen of weblinks of een gerichte zoekmachine benutten.

Met het inbrengen van casussen ontstaat één grote KENNISBANK waar hulpverleners uit meerdere disciplines hun kennis in delen en van leren. Er gaat nu immers teveel kennis verloren doordat iedereen steeds maar weer opnieuw dezelfde kennis moet verwerven; dat kost heel veel tijd en is dus weinig efficiënt!


De missie van CasusConsult is de (vaak verborgen) kwaliteit en professionaliteit op de werkvloer en het talent onder professionals zichtbaar te maken en te laten opbloeien. En kennis delen, reflectie, de inzet voor de verbetering van de professionaliteit en beroepstrots stimuleren en belonen. Dit mede als inspiratie en voorbeeld voor collega's.