"Herstel van de professionele logica op basis van casusgeleid leren en intuïtie"
‘Managers beheersen uit angst. Geef vertrouwen terug aan professional!'


2006: In zijn oratie ter gelegenheid van zijn ambt als bijzonder hoogleraar van het maatschappelijk werk aan de Universiteit voor Humanistiek in Utrecht greep prof. dr Geert van der Laan terug naar het boek ‘Helpen als ambacht'. Een bekend boek over het maatschappelijk werk uit 1951, waarin wordt gesteld dat maatschappelijk werk geen techniek is, maar een kunst; een maatschappelijk werker gebruikt dus enkel techniek. Dat Van der Laan teruggrijpt op het verleden is niet uit nostalgie, het is een actuele noodzaak. Want de laatste decennia werd de rationalisering van werkprocessen dominant; onder invloed van de logica van de staat, de bureaucratie en de markt.

Professionals worden te weinig als experts gezien
Op dit moment komt volgens Van der Laan in beleidskringen de professionele logica echter weer aarzelend in beeld en dat geldt op zeer bescheiden wijze ook voor de logica van de cliënt. "Die ambachtelijkheid is pure noodzaak als tegenhanger van de rationalisering in het werk; ambachtelijkheid is gebaseerd op dat wat werkt, een technocratische benadering niet."
Van der Laan meent dat op dit moment de organisatie vaak belangrijker lijkt dan het werk op de werkvloer zelf; sterker: "De professionals worden te weinig als de experts gezien, maar als ‘uitvoerend werker' in een productmatige managementbenadering." De ontkoppeling van denken en doen (de leiding denkt, de uitvoering voert uit), moet teniet worden gedaan. Managers hebben daar angst voor en gaan beheersen, controleren, protocolleren, rationaliseren en functionaliseren.

Reprofessionaliseren
Op de hamvraag hoe het persoonlijke ambachtelijke werk weer terug kan komen, weet Van der Laan het antwoord wel: "Herstel van de professionele logica - mede op basis van casusgeleid leren en intuïtie -, en het teruggeven van vertrouwen en verantwoordelijkheid aan de professional. De competenten onder hen zijn goed in staat om daarbij verantwoording af te leggen."  Waar dat volgens Van der Laan niet voor alle hulpverleners zou gelden, is kwaliteitsbeleid nodig. Maar dan wel vanuit een professioneel perspectief. Waarbij hij wijst op het belang van reprofessionaliseren en weer bij elkaar brengen van het leren en sturen; "Veel productgerichte organisaties slagen er niet in zichzelf als lerende organisatie te manifesteren, omdat de sturing lineair verloopt, daardoor ‘draait' de organisatie niet."
Volgens de bijzonder hoogleraar moeten we de professionele logica dus weer centraal stellen; "Een professionele logica die in staat is de logica van de cliënt te volgen en te honoreren. Ambachtelijkheid volgt de menselijke maat."

De oratie, uitgegeven als toegankelijk boek, is zeer interessant om in instellingen en opleidingen te bespreken/bediscussiëren. Er zitten veel aanknopingspunten in voor beleidsvorming op gebied van kwaliteit en kennismanagement en uiteraard op gebied van invulling van managementfuncties en professionaliteit. Niet alleen voor het maatschappelijk werk, want - zoals een manager uit de geestelijke gezondheidszorg bij de oratie opmerkte - "de visie van Van der Laan is misschien nog wel meer toepasbaar op de gespecialiseerde GGZ."

Informatie
: de oratie is uitgegeven als boek: ‘Maatschappelijk werk als ambacht: inbedding en belichaming' (96 pag.) - G. van der Laan - ISBN: 90 6665 813 4 - 2006 Uitgeverij SWP Amsterdam: http://www.swpbook.com/

Opmerking: Geert van der Laan ondersteunt met zijn pleidooi voor een herstel van de professionele logica op basis van casusgeleid leren de actuele aandacht voor kennisdeling - 'leren van gevallen' - en kennismanagement.




Een ogenblik geduld a.u.b.